Otmuchów jest przykładem miasta polskiego, na którego historii, zwłaszcza tej początkowej, silne piętno odcisnęła organizacja kościelna a dokładnie kolejni biskupi. Od X wieku do początku wieku XIX Otmuchów znajdował się pod opieką biskupów wrocławskich. Do nich należała najistotniejsza własność włącznie z zamkiem, czołowym zabytkiem miasta. Od ich fundacji lub ich braku zależał dobrobyt miasta. Potwierdzało się to szczególnie w średniowieczu. Można bez obaw stwierdzić, że dzięki swemu znaczeniu Otmuchów został wymieniony w ówczesnych dokumentach. Jest on określany jako miasto o wyjątkowym charakterze, gdyż do biskupstwa przynależało już od czasów chrystianizacji. Ranga ta potwierdziła się, gdy władcy świeccy zrzekli się praw do miasta i w połowie XIV wieku utworzono na jego terenie miasto biskupie. Gdy na skutek zniszczeń wynikłych z wojen husyckich biskupi przenieśli się do pobliskiej Nysy, miasto straciło swoje znaczenie. Odzyskało je dopiero trzy wieki później, gdy tutejszemu kościołowi przywrócono rangę kolegiaty. Wówczas nasilił się mecenat biskupi i rozpoczęło tu działalność wielu artystów. Efektem tego jest m.in. piękny barokowy kościół Św. Mikołaja, będących do dziś jedną z wizytówek miasta.